Sanatan Sattvik Ashtagandha

1. Ingredients of Ashtagandha and its significance

  • According to different sects, Ashtagandha traditionally contains different combinations of eight ingredients. However, it generally comprises sandalwood, saffron, camphor, musk, Kumkum (Red powder made from turmeric), agarwood, gorochan (A sacred yellow pigment traditionally obtained from the gallbladder or bile of a cow, used in Ayurveda and Hindu religious ritual) and jatamansi (or red sandalwood/shailaj).
  • Each ingredient in Ashtagandha has the ability to attract the Holy vibrations and sattvikata (Spiritual purity) of specific Deities. Applying Ashtagandha to the Deity’s Murti during worship helps awaken the Divine Principle in it faster. It is especially applied to the Murtis or stones representing the Sthandevata (Presiding Deity of a place), Vastudevata (Presiding Deity of a premises) and Vastupurush (Universal energy of a premises) so that their Principles are awakened. Ashtagandha is beneficial for devotees who worship the sagun (Materialised) form of God.
  • According to Tantrashastra (A sacred science of Tantra) and the Puranas, the fragrance of Ashtagandha is especially dear to Shri Vishnu, Bhagawan Shrikrushna and Shri Lakshmi. A particular type of Ashtagandha containing bhasma (Sacred ash) is also considered especially important in the worship of Deity Shiva. In addition, using Ashtagandha to draw Yantras of various Deities is regarded as spiritually significant.

2. Features and usefulness of Sanatan Sattvik Ashtagandha

  • Sanatan Sattvik Ashtagandha is sattvik (Spiritually pure).
  • Applying Sanatan Sattvik Ashtagandha to the forehead provides a cooling effect to the Ajna-chakra (The sixth centre in the spiritual energy flow system, located in the mid-brow region in the subtle body) This helps improve concentration and makes meditation easier.

3. Benefits of Sanatan Sattvik Ashtagandha

Due to the natural properties of camphor, sandalwood and saffron in Ashtagandha, it helps calm the brain. It also helps reduce headaches, mental stress and irritability. In addition, it helps increase positivity of the mind.

4. How to use Sanatan Sattvik Ashtagandha

  • While offering it to a Deity : During daily worship, apply Ashtagandha to the Murti or image of the Deity with the ring finger of the right hand.
  • Apply a tilak of Ashtagandha after your daily bath or after worshipping the Deity, and before leaving home for any auspicious occasion. While applying the tilak to yourself, mix a small quantity of Ashtagandha with Gangajal (Water of Holy River Ganga) or clean water. WIth the ring finger of the right hand, apply the tilak to your forehead in an upward direction (Urdhvapundra).
To know more about the benefits of Ashtagandha, read Sanatan's Text - ‘What is the importance of the substances used in Ritualistic Worship ?’

*Disclaimer

सनातन सात्त्विक अष्टगंध

१. अष्टगंध के घटक और अष्टगंध का महत्त्व

  • अष्टगंध में विभिन्न संप्रदायों के अनुसार विभिन्न आठ घटक समाविष्ट किए जाते हैं; परंतु सामान्यत: चंदन, केसर, कपूर, कस्तुरी, कुमकुम, अगरू, गोरोचन और जटामांसी (अथवा रक्तचंदन/शैलज) का उपयोग किया जाता है ।
  • अष्टगंध के प्रत्येक घटक में विशिष्ट देवी-देवताओं के पवित्र स्पंदन और सात्त्विकता आकृष्ट करने की क्षमता होती है । पूजा के समय देवता को अष्टगंध लगाने से मूर्ति अथवा प्रतिमा में देवत्व (ईश्वरत्व) शीघ्र जागृत होता है । विशेषकर स्थानदेवता, वास्तुदेवता, वास्तुपुरुष आदि से संबंधित तत्त्व जागृत हो, इसलिए उनकी प्रतिमा अथवा पाषाणमूर्ति में अष्टगंध का लेपन किया जाता है । जो भक्त ईश्वर के सगुण रूप का पूजन करते हैं, उनके लिए अष्टगंध उपयुक्त होता है ।
  • तंत्रशास्त्र और पुराणग्रंथों के अनुसार, अष्टगंध की सुगंध भगवान विष्णु, श्रीकृष्ण और माता लक्ष्मी को अत्यंत प्रिय है । शिवपूजन में भी विशिष्ट प्रकार के भस्मयुक्त अष्टगंध का विशेष महत्त्व है । साथही विविध देवी-देवताओं के यंत्र आरेखित करने में अष्टगंध का उपयोग महत्त्वपूर्ण माना जाता है ।

२. सनातन सात्त्विक अष्टगंध की विशेषताएं और उपयुक्तता

  • सनातन सात्त्विक का अष्टगंध सात्त्विक और शुद्ध है ।
  • मस्तक पर सनातन अष्टगंध लगाने पर वहां के आज्ञाचक्र को शीतलता मिलने से मन की एकाग्रता बढने में सहायता होती है । साथही ध्यान लगाना भी सरल हो जाता है ।

३. सनातन सात्त्विक अष्टगंध के लाभ !

अष्टगंध के कपूर, चंदन और केशर के प्राकृतिक गुणों से मस्तिष्क को शांति मिलती है । सिरदर्द, मानसिक तनाव और चिडचिडापन अल्प होने में सहायता मिलती है । साथही मन की सकारात्मकता बढने में सहायता होती है ।

४. सनातन सात्त्विक अष्टगंध का उपयोग कैसे करें ?

  • नित्य पूजन के समय दाएं हाथ की अनामिका से देवता की मूर्ति को अथवा प्रतिमा को अष्टगंध लगाएं ।
  • प्रतिदिन स्नान के उपरांत अथवा देवतापूजन के उपरांत तथा किसी भी शुभकार्य के लिए बाहर निकलते समय अष्टगंध का तिलक लगाएं । स्वयं को तिलक लगाते समय थोडा अष्टगंध लें और उसमें गंगाजल अथवा शुद्ध जल मिलाएं । दाएं हाथ की अनामिका से अपने माथे पर नीचे से उपर की दिशा में (उर्ध्वपुंड्र) तिलक लगाएं ।

अष्टगंध संबंधी जानकारी के लिए देखें, सनातन का ग्रंथ ‘पूजासामग्री का महत्त्व’

*Disclaimer

सनातन सात्त्विक अष्टगंध

१. अष्टगंधातील घटक आणि अष्टगंधाचे महत्त्व

  • अष्टगंधामध्ये निरनिराळ्या संप्रदायांनुसार निरनिराळ्या आठ घटकांचा समावेश केला जात; मात्र सर्वसाधारणपणे चंदन, केशर, कापूर, कस्तुरी, कुंकू, अगरू, गोरोचन आणि जटामांसी (किंवा रक्तचंदन/शैलज) यांचा वापर केला जातो.
  • अष्टगंधातील प्रत्येक द्रव्यामध्ये विशिष्ट देवतांची पवित्र स्पंदने आणि सात्त्विकता आकर्षित करण्याची क्षमता असते. पूजेच्या वेळी देवाला अष्टगंध लावल्याने मूर्ती किंवा प्रतिमेमध्ये देवत्व लवकर जागृत होते. विशेषतः स्थानदेवता, वास्तुदेवता, वास्तुपुरुष यांच्याशी संबंधित तत्त्व जागृत व्हावे, यासाठी त्यांच्या प्रतिमा किंवा पाषाण यांना अष्टगंधाचे लेपन केले जाते. जे भक्त ईश्वराच्या सगुण रूपाचे पूजन करतात, त्यांच्यासाठी अष्टगंध उपयुक्त असतो.
  • तंत्रशास्त्र आणि पुराणग्रंथांनुसार, अष्टगंधाचा सुवास भगवान विष्णू, भगवान श्रीकृष्ण आणि माता लक्ष्मी यांना अत्यंत प्रिय आहे. शिवपूजेतही विशिष्ट प्रकारच्या भस्मयुक्त अष्टगंधाला विशेष महत्त्व दिले जाते. तसेच विविध देवतांची यंत्रे काढण्यासाठी अष्टगंधाचा उपयोग करणे महत्त्वाचे मानले जाते.

२. सनातन सात्त्विक अष्टगंधाची वैशिष्ट्ये आणि उपयुक्तता

  • सनातन सात्त्विक अष्टगंध सात्त्विक आणि शुद्ध आहे.
  • कपाळाला सनातन सात्त्विक अष्टगंध लावल्यामुळे कपाळाच्या ठिकाणी असलेल्या आज्ञाचक्राला शीतलता मिळून मनाची एकाग्रता वाढण्यास साहाय्य होते, तसेच ध्यान लावणेही सोपे जाते.

३. सनातन सात्त्विक अष्टगंधाचे लाभ !

अष्टगंधातील कापूर, चंदन आणि केशर यांच्या नैसर्गिक गुणधर्मांमुळे मेंदूला शांतता लाभते. डोकेदुखी, मानसिक ताण आणि चिडचिड अल्प होण्यास साहाय्य होते. त्यासोबतच मनाची सकारात्मकता वाढण्यास साहाय्य होते.

४. सनातन सात्त्विक अष्टगंधाचा उपयोग कसा करावा ?

  • देवाला अर्पण करताना : नित्य पूजेच्या वेळी उजव्या हाताच्या अनामिकेने देवाच्या मूर्तीला किंवा प्रतिमेला अष्टगंध लावावे.
  • प्रतिदिन अंघोळीनंतर किंवा देवपूजेनंतर, तसेच कोणत्याही शुभकार्यासाठी बाहेर पडतांना अष्टगंधाचा टिळा लावून बाहेर पडावे. स्वतःला टिळा लावताना थोडे अष्टगंध घेऊन त्यात गंगाजल किंवा शुद्ध पाणी मिसळावे. उजव्या हाताच्या अनामिकेने स्वतःच्या कपाळावर खालून वरच्या दिशेने (उर्ध्वपुंड्र) टिळा लावावा.
अष्टगंधाविषयीच्या अधिक माहितीसाठी पहा सनातनचा ग्रंथ ‘पूजासाहित्याचे महत्त्व’

*Disclaimer

Customer reviews